System działa bez zmian ustawowych – stan na 13.11.2026. Wnioski o świadectwa efektywności energetycznej można składać do Prezesa URE w dowolnym czasie (nie ma terminów naboru). Projekt nowelizacji ustawy (UC77) jest w toku, ale nie potwierdzono w nim zmian dla białych certyfikatów. Źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Białe certyfikaty (świadectwa efektywności energetycznej) to zbywalne prawa majątkowe, które Prezes URE wydaje za zaplanowaną oszczędność energii finalnej z przedsięwzięcia dającego co najmniej 10 ton oleju ekwiwalentnego (toe) rocznie. Można je sprzedać podmiotom zobowiązanym, np. sprzedawcom energii i paliw. Podstawa: ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (t.j. Dz.U. 2025 poz. 711). Do wniosku trzeba dołączyć audyt efektywności energetycznej, a po zakończeniu prac zwykle drugi audyt, potwierdzający oszczędność.
W skrócie
| Organ | Prezes URE; rejestr praw majątkowych prowadzi Towarowa Giełda Energii S.A. |
| Dla kogo | podmiot planujący przedsięwzięcie poprawiające efektywność energetyczną (art. 20 ust. 3) |
| Forma wsparcia | świadectwo efektywności energetycznej, czyli zbywalne prawo majątkowe (art. 30 ust. 1) |
| Warunek wejścia | oszczędność min. 10 toe średnio w ciągu roku (art. 20 ust. 2 pkt 2) |
| Termin wniosku | przed rozpoczęciem prac (art. 20 ust. 3 pkt 1, art. 24 ust. 3 pkt 1) |
| Termin decyzji URE | 45 dni od złożenia wniosku (art. 22 ust. 1) |
| Nabór | brak naboru; wniosek można złożyć w każdej chwili (stan na 13.11.2026) |
| Czy wymaga audytu energetycznego | tak, audyt efektywności energetycznej (art. 20 ust. 5 pkt 1, art. 25) |
| Podstawa prawna | ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej, t.j. Dz.U. 2025 poz. 711 |
Najczęstsze pytania
Czym są białe certyfikaty i jaki jest cel ich systemu?
Białe certyfikaty, formalnie świadectwa efektywności energetycznej, są prawami majątkowymi potwierdzającymi planowaną do zaoszczędzenia ilość energii finalnej z przedsięwzięcia poprawiającego efektywność energetyczną (art. 20 ust. 1). Można nimi handlować (art. 30 ust. 1).
Celem systemu jest opłacalność inwestycji energooszczędnych: właściciel obiektu sprzedaje certyfikaty podmiotom, które mają ustawowy obowiązek oszczędności energii, i obniża w ten sposób koszt inwestycji.
Kto jest zobowiązany do uzyskiwania i umarzania białych certyfikatów?
Obowiązek mają „podmioty zobowiązane” (art. 10 ust. 2): przedsiębiorstwa energetyczne sprzedające energię elektryczną, ciepło lub gaz ziemny odbiorcom końcowym, odbiorcy końcowi będący członkami giełdy towarowej lub rynku regulowanego (w zakresie transakcji na giełdzie), towarowe domy maklerskie i domy maklerskie oraz podmioty paliwowe wprowadzające do obrotu paliwa ciekłe.
Mogą go wykonać, umarzając świadectwa przed Prezesem URE, realizując własne przedsięwzięcia albo (w ograniczonym zakresie) płacąc opłatę zastępczą.
Jak duży jest obowiązek oszczędności w 2026 r.?
Sprzedawcy energii elektrycznej, ciepła i gazu ziemnego mają co roku uzyskać oszczędność w wysokości 1,5% sprzedanej energii (wyrażonej w toe), pomniejszonej o ilość zaoszczędzoną przez odbiorców (art. 14 ust. 1 pkt 1–3). Podmioty paliwowe: 0,6% ilości paliw ciekłych wprowadzonych do obrotu w 2026 r., a od 2030 r. 1% (art. 14 ust. 1 pkt 4).
Według strony MKiŚ cel krajowy to 5 580 tys. toe do 2030 r. (strona nie podaje daty aktualizacji, więc przed decyzją sprawdź aktualną wartość u ministerstwa).
Jakie rodzaje przedsięwzięć kwalifikują się do uzyskania białych certyfikatów?
Art. 19 ust. 1 wymienia: izolację instalacji przemysłowych; przebudowę lub remont budynku z instalacjami; modernizację lub wymianę oświetlenia, urządzeń i instalacji procesowych, lokalnych sieci i źródeł ciepła, urządzeń domowych i pojazdów; odzysk energii; ograniczenie strat (m.in. energii biernej, sieciowych, na transformacji); stosowanie do ogrzewania lub chłodzenia OZE, ciepła z wysokosprawnej kogeneracji lub ciepła odpadowego.
Szczegółowy wykaz przedsięwzięć ogłasza minister w obwieszczeniu w Monitorze Polskim (art. 19 ust. 2).
Jaka jest minimalna oszczędność energii, aby ubiegać się o białe certyfikaty?
Świadectwo nie przysługuje, jeśli przedsięwzięcie daje oszczędność mniejszą niż 10 ton oleju ekwiwalentnego średnio w ciągu roku (art. 20 ust. 2 pkt 2). 10 toe to około 116 MWh energii finalnej (1 toe = 11,63 MWh).
Próg dotyczy energii finalnej, czyli zaoszczędzonej u odbiorcy, a nie pierwotnej.
Czy można łączyć kilka mniejszych przedsięwzięć, aby osiągnąć próg 10 toe?
Tak, jeśli są to przedsięwzięcia tego samego rodzaju. Ustawa mówi o „przedsięwzięciu lub przedsięwzięciach tego samego rodzaju” (art. 20 ust. 1, 2 i 3), więc oszczędność sumuje się w ramach jednego wniosku i jednego rodzaju działań, np. wymiany oświetlenia w kilku obiektach.
Czy można łączyć przedsięwzięcia realizowane u różnych odbiorców końcowych, zależy od definicji w art. 2 ustawy i od obwieszczenia M.P. 2021 poz. 1188, więc taki układ warto sprawdzić przed złożeniem wniosku.
Co to jest audyt efektywności energetycznej i kiedy jest wymagany?
To opracowanie z analizą zużycia energii i stanu technicznego obiektu, urządzenia lub instalacji oraz oceną oszczędności (art. 25 ust. 1). Potrzebne są dwa audyty: przed realizacją, jako załącznik do wniosku o świadectwo (art. 20 ust. 5 pkt 1), oraz po zakończeniu przedsięwzięcia, potwierdzający uzyskaną oszczędność (art. 23 ust. 1).
Audytu po zakończeniu nie sporządza się, gdy planowana oszczędność nie przekracza 100 toe średnio w roku (art. 23 ust. 2). Oba audyty nie mogą być wykonane przez tę samą osobę (art. 25 ust. 4).
Jakie elementy musi zawierać audyt efektywności energetycznej?
Według art. 25 ust. 1 audyt zawiera: dane podmiotu, kartę audytu według wzoru z rozporządzenia, oznaczenie przedsięwzięcia i lokalizacji, ocenę stanu technicznego oraz analizę zużycia energii i planowanych (lub uzyskanych) oszczędności.
Audyt do wniosku (przed realizacją) dodatkowo opisuje warianty realizacji i ocenia opłacalność ekonomiczną (art. 25 ust. 2). Wzór karty audytu określa rozporządzenie wydane na podstawie art. 29.
Kto może sporządzić audyt efektywności energetycznej?
Audyt może sporządzić osoba, która ma co najmniej 2 lata doświadczenia w obsłudze, eksploatacji lub montażu danego rodzaju urządzeń lub obiektów albo ukończyła studia magisterskie lub podyplomowe z zakresu energetyki, elektrotechniki, efektywności energetycznej, audytów budynków, budownictwa energooszczędnego lub OZE (art. 25 ust. 5).
Jeśli audyt sporządziła osoba niespełniająca tych wymagań, URE wzywa do dołączenia poprawnego audytu w 30 dni (art. 20 ust. 8).
Gdzie i kiedy należy złożyć wniosek o wydanie białych certyfikatów?
Wniosek składa się do Prezesa URE przed rozpoczęciem prac nad przedsięwzięciem. Świadectwo wydaje się na wniosek podmiotu „planującego rozpoczęcie prac” (art. 20 ust. 3 pkt 1). Wniosek można złożyć elektronicznie (art. 20 ust. 7).
Do wniosku dołącza się audyt efektywności energetycznej i oświadczenie osoby upoważnionej do reprezentowania wnioskodawcy (art. 20 ust. 5).
Jaka jest procedura po złożeniu wniosku do URE?
Prezes URE wydaje świadectwo w terminie 45 dni od złożenia wniosku (art. 22 ust. 1). Jeśli brakuje danych lub dokumentów, wzywa do uzupełnienia w ciągu 7 dni; nieuzupełnienie oznacza pozostawienie wniosku bez rozpoznania (art. 20 ust. 6).
Informacje o wydanych świadectwach wraz z kartą audytu URE publikuje w BIP w ciągu 7 dni (art. 22 ust. 2).
Co trzeba zrobić po zakończeniu przedsięwzięcia?
Po zakończeniu prac podmiot zawiadamia Prezesa URE o zakończeniu przedsięwzięcia i dołącza: audyt potwierdzający oszczędność (jeśli wymagany), oświadczenie oraz dokumenty potwierdzające rozpoczęcie i zakończenie prac, np. umowę z wykonawcą lub zamówienie urządzeń (art. 24 ust. 1).
Jeśli uzyskana oszczędność różni się od wpisanej w świadectwie, składa się wniosek o zmianę wartości świadectwa wraz z audytem (art. 23a). Po zawiadomieniu URE informuje podmiot prowadzący rejestr w ciągu 30 dni (art. 24 ust. 2).
Jak długo ważne są białe certyfikaty i co można z nimi zrobić?
Prawa majątkowe ze świadectwa powstają z chwilą pierwszego zapisu na koncie w rejestrze świadectw efektywności energetycznej i są zbywalne (art. 30 ust. 1–2). Rejestr prowadzi podmiot prowadzący giełdę towarową lub rynek regulowany, czyli Towarowa Giełda Energii S.A.
Prawa wygasają z chwilą umorzenia świadectwa przez Prezesa URE na wniosek podmiotu zobowiązanego (art. 32 ust. 1). Można je sprzedawać na giełdzie albo w transakcjach pozagiełdowych.
Czy można uzyskać białe certyfikaty dla przedsięwzięcia, które już zostało rozpoczęte?
Nie. Prace zmierzające do realizacji przedsięwzięcia muszą się rozpocząć po złożeniu wniosku (art. 20 ust. 3 pkt 1). Jeżeli rozpoczęto je przed dniem złożenia wniosku, Prezes URE odmawia decyzją przekazania informacji do rejestru (art. 24 ust. 3 pkt 1), więc praw majątkowych nie będzie.
Zamówienie urządzeń lub umowa z wykonawcą też liczą się jako rozpoczęcie prac (art. 24 ust. 1 pkt 3 lit. a), dlatego wniosek składaj przed podpisaniem umowy.
Czy przedsięwzięcia finansowane z innych środków publicznych mogą otrzymać białe certyfikaty?
Zależy od źródła. Świadectwo nie przysługuje, jeśli przyznano premię termomodernizacyjną (z wyjątkiem przedsięwzięć niskoemisyjnych, art. 20 ust. 2a). W przypadku pomocy inwestycyjnej świadectwo nie przysługuje, gdy jego wydanie przekroczyłoby dopuszczalną wysokość pomocy publicznej; wartość praw przyjmuje się jako 1 500 zł za toe (art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b).
Przed złożeniem wniosku sprawdź warunki programu dotacyjnego, z którego korzystasz.
Co to jest opłata zastępcza i kiedy się ją stosuje?
Opłata zastępcza to alternatywa dla umarzania świadectw: podmiot zobowiązany płaci ją na rachunek NFOŚiGW do 30 czerwca roku następnego (art. 12 ust. 4). Wynosi jednostkowa opłata za toe pomnożona przez oszczędność, jaką trzeba było uzyskać (art. 12 ust. 1).
Jednostkowa opłata wynosiła 1 500 zł za 2017 r. i rośnie o 5% rocznie od 2018 r. (art. 12 ust. 2–3); kwotę za dany rok należy brać z komunikatu właściwego organu, a nie z własnego przeliczenia Można ją stosować w ograniczonym zakresie, a w pełnym, gdy certyfikatów nie dało się kupić na giełdzie po cenie niższej niż opłata (art. 11).
Jakie są konsekwencje niezrealizowania obowiązku oszczędności energii?
Prezes URE wymierza decyzją karę pieniężną, nie wyższą niż 10% przychodu podmiotu zobowiązanego z poprzedniego roku podatkowego (art. 39 ust. 1 pkt 1, art. 40 ust. 1 pkt 1). Przy ustalaniu kary uwzględnia zakres i powtarzalność naruszeń oraz możliwości finansowe podmiotu (art. 40 ust. 2).
Czy w 2026 r. coś się zmieniło w systemie białych certyfikatów?
W ustawie nie potwierdzono zmian: tekst jednolity z 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 711) obowiązuje, a w rejestrze Sejmu nie ma nowszej noweli. Prezes URE opublikował 5.03.2026 r. listę 36 podmiotów zobowiązanych oferujących dofinansowanie przedsięwzięć w 2026 r.
Przetargu URE na 2026 r. nie znaleziono w źródłach oficjalnych (stan na 13.11.2026).
Jak możemy pomóc
Przygotowujemy audyty efektywności energetycznej do wniosku o białe certyfikaty oraz audyty potwierdzające oszczędność po zakończeniu prac. Zanim zaczniesz prace, opisz nam przedsięwzięcie, a ocenimy, czy osiągnie próg 10 toe. Szczegóły: audyt efektywności energetycznej. Dla dużych firm istnieje też obowiązkowy audyt energetyczny przedsiębiorstwa (zobacz pytania i odpowiedzi).
Źródła
- Ustawa o efektywności energetycznej, t.j. Dz.U. 2025 poz. 711 (ELI) – art. 10–25, 30–32, 39–40; brak nowszej zmiany wg stanu na 13.11.2026.
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska – efektywność energetyczna – próg 10 toe, cel do 2030 r.
- URE – lista podmiotów oferujących dofinansowanie – komunikat z 5.03.2026 r.
Opracowanie: mgr inż. Michał Górczyński, audytor energetyczny (ZAE nr leg. 3095, ekspert-audytor BGK), Optima RES. Stan na 13.11.2026. Programy dofinansowań często się zmieniają – przed złożeniem wniosku sprawdź regulamin u operatora.
