Projektowe obciążenie cieplne to suma strat ciepła w najzimniejszym dniu obliczeniowym. Od tej jednej liczby zależą trzy decyzje: ile mocy zamówić u dostawcy ciepła, jakie źródło kupić i jakie grzejniki dać do pomieszczeń.
Obliczeniowe zapotrzebowanie na ciepło (projektowe obciążenie cieplne) to moc grzewcza w kW, jakiej budynek i każde jego pomieszczenie potrzebują, żeby przy projektowej temperaturze zewnętrznej, w Polsce od −16 °C do −24 °C zależnie od strefy klimatycznej, utrzymać wymaganą temperaturę wewnątrz. Liczy się je według normy PN-EN 12831. Wymóg wynika z § 134 ust. 1 warunków technicznych: instalacje i urządzenia do ogrzewania budynku powinny mieć szczytową moc cieplną określoną zgodnie z Polskimi Normami (rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225 z późn. zm.). Od tego wyniku zależą opłaty stałe za moc zamówioną w sieci ciepłowniczej, wielkość pompy ciepła albo kotła i moc grzejników.
Optima RES wykonuje obliczenia zapotrzebowania na ciepło z Wrocławia w całej Polsce: dla budynków wielorodzinnych, użyteczności publicznej, biurowych i usługowych oraz hal. Liczymy w programie Audytor OZC 7.0 Pro i sprawdzamy wynik na rzeczywistym zużyciu z licznika ciepła.
Kiedy potrzebne są obliczenia
1. Moc zamówiona w sieci ciepłowniczej. Zamówioną moc cieplną ustala odbiorca jako największą moc, jaka w obiekcie wystąpi w warunkach obliczeniowych, potrzebną do pokrycia strat ciepła, przygotowania ciepłej wody i pracy innych instalacji (§ 2 pkt 21 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 7 kwietnia 2020 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło, Dz.U. 2020 poz. 718). Od niej liczy się co miesiąc opłatę za moc zamówioną i stałą opłatę przesyłową, także latem, niezależnie od zużycia (§ 33). Po dociepleniu ścian, wymianie okien czy modernizacji wentylacji moc ustalona sprzed lat jest zwykle za duża.
Zbyt niskiej mocy też nie warto zamawiać. Za przekroczenie mocy zamówionej dostawca może naliczyć opłaty w dwukrotnej wysokości za nadwyżkę (§ 45 ust. 4 w związku z § 42 ust. 4 tego rozporządzenia). Dlatego wynik obliczeń porównujemy z odczytami licznika ciepła z co najmniej dwóch sezonów.
2. Dobór pompy ciepła lub innego źródła. Przy wymianie kotła, węzła albo przejściu na pompę ciepła moc źródła dobiera się do projektowego obciążenia cieplnego i potrzeb ciepłej wody, a nie do mocy starego kotła czy wskaźnika W/m². Pompa przewymiarowana częściej się załącza i wyłącza, a jej zakup kosztuje więcej. Pompa za mała w mrozy dogrzewa grzałką elektryczną, czyli najdroższym ciepłem. Jak działa pompa ciepła i od czego zależy jej sprawność: Tryptyk o pompach ciepła – czym jest pompa ciepła.
3. Dane do projektu instalacji c.o. Projektant instalacji potrzebuje obciążenia cieplnego każdego pomieszczenia, żeby dobrać grzejniki lub ogrzewanie podłogowe, średnice rur i nastawy zaworów. Przygotowujemy te dane dla projektanta lub instalatora. Samego projektu instalacji nie wykonujemy.
Po termomodernizacji warto zrobić obliczenia od razu: ten sam model budynku służy do mocy zamówionej i do nowego źródła. Jeśli termomodernizacja dopiero się planuje, zaczynamy od audytu energetycznego, a moc liczymy dla stanu po robotach.
Co obejmują obliczenia
Obliczenia według PN-EN 12831 sumują:
- straty przez przenikanie przez ściany, dach, stropy, okna, drzwi i mostki cieplne, z U przegród według PN-EN ISO 6946 i stratami do gruntu według PN-EN ISO 13370,
- straty na wentylację: infiltrację przez nieszczelności i powietrze wentylacyjne, z uwzględnieniem odzysku ciepła w centrali,
- nadwyżkę mocy na nagrzewanie po przerwach w ogrzewaniu, gdy budynek pracuje z obniżeniem nocnym lub weekendowym. Tę część uwzględniamy tylko wtedy, gdy ma sens dla danego zastosowania.
Temperatury wewnętrzne bierzemy z tabeli w § 134 ust. 2 warunków technicznych (od +5 °C w magazynach bez stałej obsługi do +24 °C w łazienkach), a projektową temperaturę zewnętrzną ze strefy klimatycznej: I strefa −16 °C, II −18 °C, III −20 °C, IV −22 °C, V −24 °C. Wrocław leży w II strefie.
Co może się zmienić. Dane klimatyczne w normie pochodzą z mapy stref z PN-82/B-02403, a nowe typowe lata meteorologiczne pokazują cieplejsze zimy. Środowisko audytorów postuluje aktualizację załącznika krajowego i warunków technicznych. Stan na 13.11.2026: nowych temperatur obliczeniowych nie wprowadzono, obowiązują strefy I–V. Do czasu zmian liczymy według zasad opisanych na tej stronie.
Co zawiera opracowanie
Klient dostaje podpisane opracowanie z wnioskami, a nie sam wydruk z programu:
- Dane budynku i inwentaryzację: przegrody z warstwami i U, okna, instalację c.o., ciepłą wodę, wentylację i źródło ciepła.
- Model budynku w Audytor OZC 7.0 Pro: pomieszczenia, temperatury wewnętrzne, strefa klimatyczna i dane z najbliższej stacji meteorologicznej.
- Projektowe obciążenie cieplne całego budynku i, przy danych do projektu c.o., zestawienie dla każdego pomieszczenia.
- Roczne zapotrzebowanie na ciepło na ogrzewanie i ciepłą wodę (energia użytkowa i końcowa), przydatne do porównania kosztów różnych źródeł.
- Weryfikację na rzeczywistym zużyciu: faktury i odczyty licznika ciepła z ostatnich sezonów, średnie miesięczne moce, przeliczenie na temperatury zewnętrzne z tych sezonów.
- Wniosek: rekomendowaną moc zamówioną albo moc źródła. Przy mocy zamówionej wyliczamy też, ile spadną roczne opłaty stałe przy stawkach z taryfy dostawcy.
Opracowanie do mocy zamówionej jest podstawą do wystąpienia do dostawcy ciepła o zmianę umowy. Sam wniosek składa właściciel lub zarządca budynku.
Jakie dane przygotować
- dokumentację budynku: projekt budowlany lub archiwalne rzuty i przekroje, opis techniczny, projekt i odbiory termomodernizacji, wcześniejszy audyt energetyczny, jeśli był,
- faktury za ciepło z dwóch ostatnich sezonów z odczytami licznika i stawkami opłat oraz umowę z dostawcą ciepła z obecną mocą zamówioną,
- dane instalacji: źródło lub węzeł, rodzaj grzejników, sposób przygotowania ciepłej wody, centrale wentylacyjne z wydajnością i odzyskiem ciepła,
- przy pompie ciepła: planowaną temperaturę zasilania instalacji i to, czy pompa ma też grzać ciepłą wodę,
- sposób użytkowania: godziny pracy, obniżenia nocne i weekendowe, pomieszczenia o innej temperaturze (np. magazyny, serwerownie).
Czego brakuje w dokumentach, inwentaryzujemy na wizji lokalnej.
Ile trwa
Zwykle 1–2 tygodnie od otrzymania kompletu danych. Najdłużej trwa zwykle zebranie faktur i dokumentacji archiwalnej, dlatego listę wysyłamy od razu po zleceniu. Duże budynki bez dokumentacji wymagają dłuższej inwentaryzacji na miejscu.
Od czego zależy cena
Każde zlecenie wyceniamy indywidualnie i bezpłatnie. Na cenę wpływają:
- wielkość budynku i liczba pomieszczeń, zwłaszcza gdy potrzebne jest obciążenie każdego pomieszczenia do projektu c.o.,
- dokumentacja: czy są aktualne rzuty i opis przegród, czy trzeba inwentaryzować budynek na miejscu,
- zakres instalacji: samo ogrzewanie albo też ciepła woda, wentylacja mechaniczna i odbiory technologiczne,
- weryfikacja na liczniku: liczba sezonów i liczników do przeanalizowania, podliczniki innych odbiorców,
- liczba wariantów: stan obecny i po termomodernizacji, kilka źródeł ciepła do porównania.
Przykłady z naszych obliczeń
Dane zanonimizowane, z naszych opracowań z lat 2025–2026.
| Obiekt | Co policzyliśmy | Efekt |
|---|---|---|
| Przychodnia z lat 70., ok. 940 m², docieplona, zasilana z miejskiej sieci ciepłowniczej (II strefa, −18 °C) | moc zamówiona po termomodernizacji: obciążenie cieplne 54,1 kW + średnia moc ciepłej wody 2,2 kW; weryfikacja na fakturach z sezonów 2024/25 i 2025/26 (najwyższa średnia miesięczna moc 27,5 kW, czyli 42% mocy zamówionej) | moc zamówiona z 65 do 57 kW (–12%), opłaty stałe niższe o ok. 1 630 zł netto rocznie przy stawkach dostawcy z lutego 2026 r. |
| Budynek wielorodzinny, 94 mieszkania (III strefa, −20 °C) | dobór pompy ciepła: obciążenie cieplne 208,9 kW; z ciepłą wodą i blokadami zasilania pompy (2 h/dobę) 253 kW przy pracy samej pompy; układ biwalentny z punktem biwalentnym −8 °C; zasobnik ciepłej wody 5 000 dm³ | pompa ok. 160 kW zamiast 253 kW, czyli o ok. 37% mniejsza; w największe mrozy dogrzewa drugie źródło |
| Pensjonat, 7 pokoi z łazienkami (III strefa, −20 °C) | dobór pompy ciepła: obciążenie cieplne 19,9 kW, z ciepłą wodą i blokadami 23,6 kW; zasobnik ciepłej wody 500 dm³ | pompa ok. 20 kW, dobrana do obciążenia budynku i profilu ciepłej wody |
W przykładzie nadwyżki mocy na nagrzewanie po przerwach nie wliczyliśmy do mocy zamówionej, bo moc zamówiona służy utrzymaniu temperatury w warunkach obliczeniowych, a pobór na ciepłą wodę rozporządzenie każe liczyć jako średnią z 24 godzin (§ 2 pkt 21 i § 42 ust. 3). Przy doborze pompy ciepła ta sama nadwyżka może mieć znaczenie, więc decyzję podejmujemy osobno dla każdego zastosowania.
Najczęstsze pytania
Czym różni się obliczeniowe zapotrzebowanie na ciepło od świadectwa energetycznego?
Obliczeniowe zapotrzebowanie na ciepło to moc w kW w najzimniejszym dniu obliczeniowym. Świadectwo charakterystyki energetycznej podaje roczną energię w kWh/(m²·rok), czyli wskaźniki EU, EK i EP. Do doboru źródła i mocy zamówionej potrzebna jest moc, a nie wskaźnik roczny.
Czy pompę ciepła można dobrać ze wskaźnika W/m²?
Lepiej nie. Wskaźnik nie uwzględnia izolacji przegród, okien, wentylacji ani strefy klimatycznej, więc łatwo o pompę za dużą lub za małą. Projektowe obciążenie cieplne liczy straty każdej przegrody i pomieszczenia przy temperaturze zewnętrznej od −16 °C do −24 °C.
Ile można zaoszczędzić na obniżeniu mocy zamówionej?
Opłaty stałe są proporcjonalne do mocy zamówionej i płaci się je przez cały rok (§ 33 rozporządzenia taryfowego, Dz.U. 2020 poz. 718). W naszym przykładzie każdy kW mniej to ok. 204 zł netto rocznie. Kwota zależy od taryfy lokalnego dostawcy ciepła.
Co grozi, jeśli moc zamówiona będzie za niska?
Przy przekroczeniu mocy zamówionej dostawca może naliczyć opłatę za moc zamówioną i opłatę przesyłową w dwukrotnej wysokości za nadwyżkę (§ 45 ust. 4 w związku z § 42 ust. 4). Dlatego wynik obliczeń sprawdzamy na odczytach licznika z co najmniej dwóch sezonów.
Czy moc zamówiona obejmuje ciepłą wodę?
Tak. Według § 2 pkt 21 rozporządzenia taryfowego moc zamówiona pokrywa straty ciepła pomieszczeń, przygotowanie ciepłej wody i pracę innych instalacji, np. nagrzewnic central wentylacyjnych. Pobór na ciepłą wodę liczy się jako średnią z 24 godzin (§ 42 ust. 3).
Czy wykonujecie projekt instalacji c.o.?
Nie. Liczymy obciążenie cieplne budynku i pomieszczeń, a projektant lub instalator dobiera na tej podstawie grzejniki, rury i nastawy. Dane przekazujemy w formie, którą łatwo przenieść do projektu.
Kto przygotowuje obliczenia
mgr inż. Michał Górczyński, prezes Optima RES, audytor energetyczny. Na co dzień liczy bilanse ciepła budynków po termomodernizacji, moc zamówioną w sieciach ciepłowniczych i dobór źródeł ciepła.
Od 2016 roku zajmuje się instalacjami wewnętrznymi, gospodarką cieplną budynków i efektywnością energetyczną przedsiębiorstw. Specjalizuje się w audytach o wysokim stopniu złożoności: zakładach przemysłowych, rozbudowanych instalacjach i budynkach o nietypowej charakterystyce energetycznej.
- ekspert-audytor Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK),
- Główny Audytor Energetyczny Adenergo Sp. z o.o., spółki powiązanej z Grupą Adeo (Leroy Merlin),
- członek Zrzeszenia Audytorów Energetycznych, nr leg. 3095, rekomendowany audytor ZAE do audytów w trybie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów,
- uprawniony do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz.U. 2014 poz. 1200), numer wpisu do wykazu 17352 z dnia 25.08.2022.
Wycena obliczeń
Napisz, do czego potrzebujesz obliczeń (moc zamówiona, pompa ciepła, projekt c.o.), jaki to budynek (rodzaj, powierzchnia, lokalizacja), czy była termomodernizacja i jaką masz dziś moc zamówioną. Odpowiemy z wyceną w ciągu 3 dni roboczych.
biuro@optimares.pl · +48 785 525 861 (Michał Górczyński, audyty i obliczenia)
Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225 z późn. zm.), § 134 i załącznik nr 1; rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 7 kwietnia 2020 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (Dz.U. 2020 poz. 718), § 2 pkt 21, § 33, § 42 i § 45; ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. 2026 poz. 43); normy PN-EN 12831, PN-EN ISO 6946, PN-EN ISO 13370. Stan prawny na 13.11.2026. Ostatnia aktualizacja strony: 13.11.2026.
