Termomodernizacja szpitali i poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych: pytania i odpowiedzi

Termomodernizację szpitali finansuje z Funduszu Modernizacyjnego program priorytetowy NFOŚiGW „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych”: budżet do 1 mld zł (900 mln zł dotacji i 100 mln zł pożyczek), dotacja do 85% kosztów kwalifikowanych (min. 7 pkt w ocenie punktowej) oraz pożyczka uzupełniająca. Wnioskodawcą jest wyłącznie jednostka samorządu terytorialnego (lub związek JST) jako podmiot tworzący szpital, a nie sam szpital. Szpitale powyżej I poziomu systemu zabezpieczenia mogą realizować inwestycje tylko w formule ESCO/EPC. Obowiązkowy jest audyt ex ante z min. 30% redukcji EP i 25% EK łącznie dla wszystkich budynków. Cel programu to 110 budynków. Zobacz też: dofinansowania budynków publicznych oraz termomodernizacja szkół.

Zapytaj o wycenę

W skrócie

Najczęstsze pytania

Czy jest nabór na termomodernizację szpitali w 2026 r.?

Jeszcze nie. Program jest zatwierdzony przez Zarząd NFOŚiGW, a dokumentacja naboru ma być opublikowana w kolejnym komunikacie; harmonogram z 09.11.2026 podaje planowany start w IV kwartale 2026 r. (stan na 14.11.2026).

Program przewiduje odrębny nabór ciągły dla inwestycji w formule ESCO/EPC oraz nabór lub nabory ciągłe konkurencyjne dla pozostałych inwestycji. Uruchomienie naborów z Funduszu Modernizacyjnego wymaga pozytywnej decyzji Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), więc termin może się przesunąć. Aktualny stan sprawdzisz na stronie programu NFOŚiGW.

Kto może złożyć wniosek o dofinansowanie budynków szpitalnych?

Wyłącznie jednostka samorządu terytorialnego (lub ich związek), która: tworzy samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej (SPZOZ, ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej), jest udziałowcem lub akcjonariuszem spółki szpitalnej albo tworzy szpital jako samorządową jednostkę budżetową.

W przypadku spółki (z o.o. lub akcyjnej) JST muszą mieć co najmniej 51% kapitału zakładowego (w prostej spółce akcyjnej: 51% ogólnej liczby akcji) oraz bezpośrednio dysponować większością głosów na zgromadzeniu wspólników lub walnym zgromadzeniu. Sam szpital nie jest wnioskodawcą, więc audyt trzeba uzgodnić z podmiotem tworzącym. Program dotyczy budynków, w których podmiot leczniczy wykonuje świadczenia szpitalne na co najmniej 80% powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza.

Czy szpital musi realizować inwestycję w formule ESCO/EPC?

Zależy od poziomu szpitala. Podmioty lecznicze prowadzące szpitale powyżej I poziomu systemu zabezpieczenia (art. 95l ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) realizują inwestycje tylko i wyłącznie w formule ESCO/EPC. Tak stanowi program priorytetowy.

Szpitale I poziomu zabezpieczenia mogą ubiegać się o dofinansowanie także poza ESCO/EPC, w naborze konkurencyjnym. W ESCO/EPC wynagrodzenie firmy pochodzi z gwarantowanych oszczędności energii; takie projekty mają odrębny nabór ciągły, bez oceny punktowej i bez limitu 2 500 zł/m². Dotacja wynosi do 49%, pożyczka do 100% kosztów, a kwalifikowany jest koszt doradcy technicznego (facylitatora EPC). Poziom zabezpieczenia konkretnego szpitala ustal przed rozpoczęciem audytu, bo od niego zależy wybór ścieżki naboru.

Ile dotacji można dostać na termomodernizację szpitala?

Do 85% kosztów kwalifikowanych, pod warunkiem mieszczenia się w limicie jednostkowego kosztu i co najmniej 7 punktów w ocenie jakościowej. Projekty poniżej 7 pkt oraz inwestycje ESCO/EPC mogą dostać do 49%.

Pożyczka uzupełniająca daje łączne finansowanie do 85% kosztów (w ESCO/EPC do 100%). Oprocentowanie jest stałe, 1%; okres finansowania do 15 lat; karencja w spłacie rat kapitałowych do 12 miesięcy od zakończenia inwestycji; pożyczka nie podlega umorzeniu. Łączenie dotacji z pożyczką nie jest obowiązkowe. Budżet: 900 mln zł dotacji i 100 mln zł pożyczek.

Jaki jest limit kosztów na 1 m² w programie dla szpitali?

Do 2 500 zł za 1 m² powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza, a w budynkach zabytkowych do 3 000 zł za 1 m². Dla ESCO/EPC limit nie obowiązuje.

W programie dla szkół limit jest niższy: 2 000 zł/m² (patrz termomodernizacja szkół). Jeśli powierzchnia z audytu ex post różni się od powierzchni z audytu ex ante nie więcej niż o 5%, wyliczenie dofinansowania uznaje się za prawidłowe; przy większej różnicy NFOŚiGW może zmienić kwotę.

Czy program dla szpitali wymaga audytu energetycznego?

Tak. Obowiązkowy jest audyt energetyczny ex ante, który określa zakres inwestycji, oraz deklaracja przeprowadzenia audytu ex post (termin przekazania wskaże umowa o dofinansowanie).

Wytyczne dotyczące audytu mają być załącznikiem do regulaminu naboru, który nie został jeszcze opublikowany. Audyt energetyczny budynku szpitala wykonujemy jako audyt energetyczny szkoły i szpitala, w zakresie określonym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. (Dz.U. 2009 nr 43 poz. 346 ze zm.); wymagania programu zweryfikujemy po publikacji regulaminu.

Co musi zawierać audyt ex ante w programie dla szpitali?

Audyt ex ante musi określać zakres inwestycji i wykazywać łączną redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną o co najmniej 30% oraz na energię końcową o co najmniej 25% względem stanu istniejącego, łącznie dla wszystkich termomodernizowanych budynków.

Z audytu wynikają rekomendowane rozwiązania i koszty kwalifikowane: poza elementami do 15% kosztów (zielone dachy, elektromobilność, dostępność, magazyny energii, cyfryzacja) każdy koszt musi wynikać z audytu. Audyt powinien też podać powierzchnię o regulowanej temperaturze (limit zł/m², tolerancja 5% względem audytu ex post) i dane do kryteriów punktowych: redukcję EP, EKH+W największego budynku i planowane rozwiązania.

Jaka minimalna oszczędność energii jest wymagana w programie dla szpitali?

Co najmniej 30% redukcji zapotrzebowania na energię pierwotną (EP) i 25% na energię końcową (EK) względem stanu istniejącego, łącznie dla wszystkich termomodernizowanych budynków.

To warunek wejścia (kryterium dostępu nr 7). O wysokości dotacji decydują punkty za EP, standard EKH+W i dodatkowe rozwiązania (patrz niżej).

Jak punkty decydują o 49% albo 85% dotacji dla szpitala?

Dotacja do 85% wymaga co najmniej 7 punktów w ocenie jakościowej, projekty poniżej 7 pkt mogą dostać do 49%, a wniosek z liczbą punktów poniżej 5 jest odrzucany.

Punkty obowiązują wyłącznie w naborach ciągłych konkurencyjnych; inwestycje ESCO/EPC nie są oceniane punktowo. Maksymalnie można zdobyć 11 pkt.

Jakie punkty można zdobyć i jak je zaplanować w audycie?

W programie dla szpitali jest 9 kryteriów, razem maksymalnie 11 pkt; do dotacji 85% potrzeba 7 punktów.

• Redukcja EP: 30–45% to 0 pkt, 45–60% to 1 pkt, od 60% to 2 pkt.
• Standard EKH+W (opieka zdrowotna): do 210 kWh/(m²·rok) to 2 pkt, powyżej 210 do 250 to 1 pkt, powyżej 250 to 0 pkt. Przy kilku budynkach liczy się budynek o największej powierzchni o regulowanej temperaturze.
• Po 1 pkt za każde z kryteriów: współpracujące OZE produkujące energię elektryczną (np. PV), magazyny energii, sezonowe magazyny energii (LDES), wymianę lub modernizację nieefektywnego źródła ciepła (bez paliw kopalnych), wentylację mechaniczną, system zarządzania energią (BMS, EMS), rozwiązania proekologiczne.

Samo ocieplenie daje więc najwyżej 4 punkty (2 za EP i 2 za EKH+W), a wniosek poniżej 5 pkt jest odrzucany. Ocena opiera się na audycie ex ante, więc warianty warto liczyć pod 7 punktów już na etapie audytu.

Co można sfinansować w programie dla szpitali: OZE, wentylację, oświetlenie?

Program obejmuje poprawę efektywności energetycznej z możliwością zastosowania OZE w budynkach szpitalnych: ocieplenie, okna, wentylację z odzyskiem ciepła, fotowoltaikę z magazynem energii, pompy ciepła, automatykę BMS/EMS. Szczegółowy katalog wynika z Ramowego Katalogu Kosztów Kwalifikowanych i Wytycznych w zakresie kosztów kwalifikowanych.

Koszty muszą wynikać z audytu, z wyjątkiem elementów do 15% kosztów kwalifikowanych (zielone dachy i ściany, elektromobilność, gospodarka o obiegu zamkniętym, dostępność, magazyny energii, cyfryzacja budynku). Koszty zarządzania inwestycją są niekwalifikowane, poza wynikającymi z prawa (np. inspektor nadzoru) i kosztami w formule ESCO/EPC, do 5% kosztów kwalifikowanych. Instalacja ani modernizacja źródeł ciepła na paliwa kopalne (np. nowy kocioł gazowy) nie jest kosztem kwalifikowanym. VAT jest kwalifikowany tylko wtedy, gdy beneficjent nie może go odliczyć. Wymianę oświetlenia sprawdź w katalogu kosztów regulaminu.

Czym jest program SAE dla szpitali?

W oficjalnych źródłach nie ustaliliśmy programu o nazwie lub skrócie „SAE” dla szpitali. Skrót nie występuje na stronach NFOŚiGW i Funduszu Modernizacyjnego, które sprawdziliśmy 14.11.2026 (program szpitalny, harmonogram naborów, konsultacje założeń programu).

Przypuszczalnie wyszukiwanie dotyczy programu NFOŚiGW „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych”, ale nie możemy tego potwierdzić. Jeśli spotkałeś skrót „SAE” w konkretnym dokumencie lub ogłoszeniu, sprawdź jego wyjaśnienie w tym dokumencie albo zapytaj koordynatora programu w NFOŚiGW (kontakt na stronie programu).

Jakie programy dla szpitali faktycznie działają w 2026 r.?

Dla budynków szpitalnych zatwierdzony jest program NFOŚiGW „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych” (nabór planowany na IV kwartał 2026 r., jeszcze nie ruszył). Trwa też nabór FENX.01.01 w programie FEnIKS dla budynków użyteczności publicznej (19.10.2026-31.01.2027).

Według harmonogramu NFOŚiGW z 09.11.2026 w naborze FENX.01.01 budynki niezabytkowe i mieszane mogą zgłaszać tylko państwowe jednostki budżetowe, więc większość szpitali samorządowych w nim nie wystartuje. Strona harmonogramu nie wymienia wprost szpitali; zasady określa regulamin naboru. Nabory FEDS 2021-2027 na Dolnym Śląsku są kierowane do wskazanych gmin (opisujemy je w FAQ o dofinansowaniach budynków publicznych).

Czy można zacząć prace przed złożeniem wniosku?

Częściowo. Koszty poniesione od 01.07.2026 do 31.10.2030 mogą być kwalifikowane, ale dofinansowanie nie przysługuje na inwestycję zakończoną przed dniem złożenia wniosku.

Prace rozpoczęte po 01.07.2026 mogą więc zostać uznane za kwalifikowane, jeśli inwestycja jeszcze trwa w chwili składania wniosku. Zakończone zadania nie będą finansowane. Przed rozpoczęciem prac trzeba mieć ekspertyzę ornitologiczną i chiropterologiczną (lub złożyć oświadczenie o jej dostarczeniu przed robotami), a umowy o dofinansowanie są zawierane do 31.12.2029. Ostateczne zasady poda regulamin.

Jakie warunki trzeba spełnić po zakończeniu inwestycji w programie dla szpitali?

Okres trwałości wynosi 5 lat od zakończenia realizacji przedsięwzięcia. Program nie przewiduje pomocy publicznej: wydajność infrastruktury przypisana działalności gospodarczej nie może przekroczyć 20% całkowitej rocznej wydajności.

Obowiązuje zasada DNSH (rozporządzenie (UE) 2020/852), brak podwójnego finansowania tych samych kosztów oraz udokumentowane prawo do dysponowania obiektami dla 100% zakresu inwestycji. Środki można wydatkować do 31.12.2030.

Czy dotację dla szpitali można łączyć z FEDS lub innymi środkami publicznymi?

Nie na te same koszty: program wyklucza finansowanie kosztów już sfinansowanych z innych publicznych środków krajowych lub zagranicznych, w tym z budżetu UE. Dotacji nie trzeba łączyć z pożyczką NFOŚiGW.

Łączenie jest więc możliwe tylko dla różnych zakresów inwestycji; o dopuszczalności połączenia z FEDS lub innym wsparciem rozstrzyga regulamin konkretnego naboru i operator.

Jak przygotować się do naboru dla szpitali i ile trwa audyt?

Audyt energetyczny szpitala trwa orientacyjnie 3–5 tygodni od otrzymania kompletu danych (nasze doświadczenie, nie wymóg programu); szpital z kilkoma pawilonami i wentylacją mechaniczną zajmuje więcej czasu niż pojedyncza szkoła. Audyt warto zamówić przed ogłoszeniem naboru.

Proponowany harmonogram przygotowań: 1. Uzgodnienie z podmiotem tworzącym szpital, który będzie wnioskodawcą, oraz ustalenie poziomu szpitala (ESCO/EPC obowiązkowe powyżej I poziomu). 2. Zebranie dokumentacji: projekty lub inwentaryzacja, faktury z 3 lat, dane źródła ciepła, wentylacji, chłodzenia, sterylizacji i kuchni, sposób użytkowania (oddziały całodobowe). 3. Audyt energetyczny ex ante z wariantami i symulacją punktów, w razie ESCO/EPC jako podstawa kontraktu. 4. Dokumenty wymagane programem: ekspertyza ornitologiczna i chiropterologiczna (lub oświadczenie), prawo do dysponowania obiektami dla 100% zakresu, oświadczenia o DNSH i braku podwójnego finansowania, deklaracja audytu ex post. 5. Złożenie wniosku po publikacji regulaminu.

Pytania o program można wysyłać na adres szpitale_konsultacjeFM@nfosigw.gov.pl; kontakt do koordynatora programu jest na stronie programu NFOŚiGW.

Jak możemy pomóc

Przygotowujemy audyty energetyczne budynków szpitali i innych obiektów użyteczności publicznej, także o rozbudowanym zakresie technicznym (wentylacja, OZE, magazyny energii, automatyka), z bilansem EP i EK oraz symulacją punktów. Szczegóły: audyt energetyczny szkoły i szpitala.

Skontaktuj się z nami

Źródła

• Program priorytetowy „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych”, NFOŚiGW – tekst programu zatwierdzonego przez Zarząd NFOŚiGW: budżet, beneficjenci, intensywność, kryteria punktowe, audyt, terminy; sprawdzono 14.11.2026.
• Harmonogram naborów NFOŚiGW – planowany start w IV kw. 2026, FENX.01.01, stan na 09.11.2026.
• Konsultacje założeń programów dla szkół, szpitali i budynków wielorodzinnych na wsi – warunek decyzji EBI, sprawdzono 14.11.2026.
• Czytaj też: Dofinansowanie termomodernizacji szpitali (blog).

---

Opracowanie: mgr inż. Michał Górczyński, audytor energetyczny (ZAE nr leg. 3095, ekspert-audytor BGK), Optima RES. Stan na 14.11.2026. Programy dofinansowań często się zmieniają – przed złożeniem wniosku sprawdź regulamin u operatora.