Do Ekopożyczki i innych regionalnych pożyczek z Funduszy Europejskich 2021–2027 na efektywność energetyczną firm potrzebny jest audyt ex ante, który wykaże co najmniej 30% oszczędności energii pierwotnej w każdym budynku, urządzeniu lub instalacji objętych projektem. Wymagania opisuje Przewodnik Banku Gospodarstwa Krajowego do sporządzania audytów energetycznych i audytów efektywności energetycznej dla projektów efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach finansowanych z funduszy europejskich 2021–2027 (wersja z kwietnia 2026 r.), na który powołuje się regulamin Ekopożyczki. Każdy audyt przed udzieleniem pożyczki sprawdza weryfikator wskazany przez BGK. Audytu ex post zwykle nie trzeba. Robi się go wtedy, gdy inwestycja odbiega od audytu ex ante albo gdy wymaga go dokumentacja konkretnej pożyczki.
Ten tekst jest o samym audycie. Oprocentowanie, kwoty, dotacje i listę województw zebraliśmy w FAQ: pożyczki regionalne BGK. Kredyt ekologiczny z programu FENG ma osobny przewodnik i inne zasady, opisujemy go w tekście Audyt energetyczny do Kredytu ekologicznego.
Ekopożyczka, pożyczka regionalna: o czym mówimy
Pieniądze z regionalnych programów Funduszy Europejskich 2021–2027 trafiają do firm jako preferencyjne pożyczki, czasem z częściowym umorzeniem. Środkami zarządza Bank Gospodarstwa Krajowego, a umowy z firmami podpisują lokalni Partnerzy Finansujący. Każde województwo ma własne warunki.
„Ekopożyczka dla przedsiębiorstw” to taka pożyczka BGK na Dolnym Śląsku, z programu Fundusze Europejskie dla Dolnego Śląska 2021–2027 (działanie FEDS.02.03). Udzielają jej Partnerzy Finansujący, według strony BGK Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego SA i Alior Bank. Nabór trwa (stan na 14.11.2026). W innych regionach produkt nazywa się inaczej, ale wymagania wobec audytu są wspólne, bo wszyscy Partnerzy Finansujący opierają się na tym samym przewodniku BGK.
My robimy audyty do tych pożyczek. Wniosków o pożyczkę nie piszemy.
Jaki audyt: efektywności energetycznej albo energetyczny budynku
Przewodnik BGK wskazuje dla przedsiębiorstw audyt efektywności energetycznej. Regulamin Ekopożyczki dopuszcza jednak oba rodzaje: audyt energetyczny i audyt efektywności energetycznej (§ 3 ust. 8 i § 13 ust. 8). W praktyce przy termomodernizacji budynku firmy robimy audyt energetyczny, a przy maszynach, procesach i oświetleniu technologicznym audyt efektywności energetycznej. Inaczej niż w Kredycie ekologicznym nie ma tu obowiązku audytu budynku, jeśli projekt budynku nie dotyczy.
Audyt efektywności energetycznej sporządza się według rozporządzenia Ministra Energii z dnia 5 października 2017 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu sporządzania audytu efektywności energetycznej oraz metod obliczania oszczędności energii (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1220). Gdy przedsięwzięcie jest termomodernizacją budynku firmy, obliczenia prowadzi się metodami z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego (…) (Dz.U. 2009 nr 43 poz. 346 z późn. zm.), z uwzględnieniem tego, jak budynek jest naprawdę użytkowany. Wskaźnik EP liczy się metodą świadectw charakterystyki energetycznej.
Trzy zasady z regulaminu Ekopożyczki, które łatwo przeoczyć:
- osobny audyt dla każdego budynku, jeśli projekt obejmuje więcej niż jeden (§ 3 ust. 11),
- 30% oszczędności w każdym budynku, a nie średnio w całym projekcie; wyjątkiem są budynki wpisane do rejestru lub ewidencji zabytków (§ 3 ust. 12),
- koszt przygotowania audytu może być sfinansowany z pożyczki (§ 4 ust. 2).
Próg: 30% energii pierwotnej. Przewodnik mówi o nieodnawialnej energii pierwotnej. Nie wystarczy niższy rachunek za prąd: liczy się energia końcowa przemnożona przez współczynniki nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej. Gdy oszczędność po inwestycji wyjdzie poniżej 30%, wydatki mogą zostać uznane za niekwalifikowalne, a pożyczka do zwrotu w części lub w całości (§ 3 ust. 7 regulaminu).
Wyższa oszczędność, większa dotacja. W Ekopożyczce dotacja na spłatę części kapitału wynosi (§ 4 ust. 4 regulaminu z 2.07.2026):
| Warunek | Mikro i małe firmy | Średnie firmy |
|---|---|---|
| oszczędność energii pierwotnej 40–50% | 10% pożyczki | 3% pożyczki |
| oszczędność powyżej 50% | 15% pożyczki | 5% pożyczki |
| dodatkowo: inwestycja w mieście tracącym funkcje społeczno-gospodarcze lub gminie zagrożonej marginalizacją | +5% | +3% |
Przy kilku budynkach dotację liczy się ze średniej oszczędności ważonej udziałem wydatków na każdy budynek, ale próg 30% musi spełnić każdy z nich. W innych województwach progi dotacji są inne, zbieramy je w FAQ. Różnicę między energią końcową a pierwotną tłumaczymy w tekście Energia budynku: użytkowa, końcowa, pierwotna.
Co musi zawierać audyt
Formalnie: język polski, ponumerowane strony i załączniki, oprawa uniemożliwiająca zdekompletowanie, strona tytułowa, karta audytu według wzoru z przewodnika i wykaz dokumentów i danych źródłowych, z których korzystał audytor.
Merytorycznie audyt ma dwie części.
| Część | Co w niej jest |
|---|---|
| 1. Stan istniejący | inwentaryzacja obiektu, urządzeń lub instalacji; wyniki pomiarów (jeśli były potrzebne) z opisem sprzętu i czasu pomiaru; oszacowanie zużycia energii; ocena błędów; uzgodnienie obliczeń z rzeczywistym zużyciem; czynniki wpływające na zużycie i bazowe zużycie energii |
| 2. Przedsięwzięcia i efekty | opis usprawnień; metoda obliczeń i źródła danych; średnioroczna oszczędność energii i kosztów; wykaz programów komputerowych; analiza wariantowa z parametrami finansowymi (SPBT, NPV, IRR albo LCC) i uzasadnieniem wyboru |
Przewodnik dokłada do tego kilka rzeczy, o których łatwo zapomnieć:
- emisje przed i po: CO₂ oraz pyły PM10 i PM2,5, liczone wskaźnikami KOBiZE dla danego roku, także dla całego przedsiębiorstwa,
- karty produktów urządzeń, paneli PV i innych elementów, z których dane weszły do obliczeń,
- wydruki obliczeń cieplnych co najmniej dla stanu istniejącego i po modernizacji, a dla przegród szczegółowe obliczenie współczynnika U,
- wskaźniki rzeczywiste od dostawcy ciepła sieciowego, a nie wartości domyślne z rozporządzenia, jeśli budynek jest zasilany z sieci,
- warianty uzgodnione z inwestorem: technicznie możliwe, ekonomicznie uzasadnione i takie, które firma naprawdę chce zrealizować.
Przy procesach, napędach i transformatorach audyt pokazuje bilans strat i pomiary. Przy prostszych pracach (ocieplenie, okna, oświetlenie, silniki 0,75–375 kW) wystarcza audyt uproszczony.
OZE wchodzi do audytu, jeśli energia służy budynkowi i działalności firmy, a instalacja jest dobrana do potrzeb po modernizacji. Kotłów węglowych się nie finansuje; przy ich likwidacji najpierw rozważa się sieć ciepłowniczą albo OZE, dopiero potem gaz.
Ex ante i ex post: kiedy potrzebny jest drugi audyt
Do wniosku dołącza się audyt ex ante. To dokument przygotowujący inwestycję. Jeśli inwestycja wymaga projektu, audyt jest dla projektanta zbiorem założeń: jakie U mają mieć przegrody, jaka sprawność pompy ciepła, jaka moc PV.
Po realizacji Partner Finansujący sprawdza, czy efekt został osiągnięty. Przewodnik przewiduje dwie ścieżki:
| Inwestycja zrealizowana | Co składa firma |
|---|---|
| dokładnie według audytu ex ante | potwierdzenie projektanta, że projekt budowlany jest zgodny z audytem, oraz potwierdzenie projektanta lub inspektora nadzoru, że prace wykonano zgodnie z projektem. Audytu ex post nie trzeba, chyba że wymaga go Metryka Instrumentu Finansowego |
| ze zmianami wobec audytu ex ante | zaświadczenie projektanta lub inspektora nadzoru z listą wszystkich zmian oraz audyt ex post |
Audyt ex post robi się tak samo jak ex ante, ale bez wariantów: tylko dla wariantu, który wybrano do realizacji, i na danych rzeczywistych z kart katalogowych, dokumentacji techniczno-ruchowej i dokumentacji powykonawczej. W podsumowaniu porównuje się osiągnięte wskaźniki z wartościami z audytu ex ante. Gdy inwestycja nie wymagała projektu budowlanego, zamiast potwierdzeń projektanta wystarcza potwierdzenie kierownika budowy albo oświadczenie firmy, które Partner Finansujący sprawdza z fakturami (§ 13 ust. 8 regulaminu Ekopożyczki). Na koniec Partner Finansujący wypełnia kartę zakończenia projektu, w której jedno z pytań brzmi wprost: czy osiągnięte wskaźniki nie są gorsze niż deklarowane we wniosku.
Wniosek praktyczny: dobry audyt ex ante oszczędza pieniądze na końcu. Jeśli założenia są realne i projektant ich się trzyma, ex post zwykle odpada. Gdy wykonawca zamieni pompę ciepła na tańszą, o niższym SCOP, potrzebny jest audyt ex post. Dlatego audyt podaje wymagania techniczne urządzeń i przegród, a nie tylko wynik w procentach.
Przykład: 49% czy 52%, czyli kiedy wariant decyduje o dotacji
Pod Wrocławiem robiliśmy audyt do Ekopożyczki dla starego budynku gospodarczego, który firma przebudowuje na część biurowo-magazynową z kwaterami pracowniczymi. Stan wyjściowy: przegrody bez żadnej izolacji, dach z eternitu i bezklasowy kocioł węglowy o sprawności wytwarzania 0,65.
Próg dostępu do pożyczki to 30% oszczędności nieodnawialnej energii pierwotnej. Ale w karcie produktu Ekopożyczki obowiązującej przy tym audycie dotacja na spłatę części kapitału zależała od wyniku. Dla małej firmy było to 10% pożyczki przy oszczędności 40–50% i 15% powyżej 50%; obecny regulamin utrzymuje te progi. Liczyliśmy więc warianty z myślą o tym progu:
| Wariant | Zakres | Oszczędność energii pierwotnej |
|---|---|---|
| W2 | węższy zakres ulepszeń | 49,10% |
| W1 (wybrany) | wszystkie przegrody strefy ogrzewanej, w tym podłoga na gruncie, pompa ciepła powietrze–woda w układzie biwalentnym, uporządkowanie wentylacji | 52,77% |
Różnica 3,67 punktu procentowego przesunęła projekt do wyższego progu dotacji. Docieplenie podłogi nie było tu „dla wyniku”: pod ogrzewaniem płaszczyznowym bez izolacji duża część ciepła szłaby w grunt. Audyt musi takie zależności opisać, bo weryfikator zapyta, dlaczego wybrano droższy wariant.
Podobnie przy małych obiektach. W ofercie dla lokalu usługowego w kamienicy (ok. 65 m², ogrzewanie elektryczne) zaplanowaliśmy trzy warianty: minimalny kosztowo, najtańszy powyżej 50% i kompleksowy. Elewacja i jednostka zewnętrzna pompy ciepła to części wspólne, więc potrzebna jest zgoda wspólnoty, a w zabytkowym centrum także konserwatora. Gdy jej nie ma, audyt analizuje docieplenie od wewnątrz. I jeszcze jedno: progu nie da się obiecać przed obliczeniami. Czy jest osiągalny, wiadomo dopiero po bilansie skalibrowanym do faktur.
Czego audytor potrzebuje od firmy
- faktury za energię i paliwa najlepiej za 3 ostatnie lata, minimum za 12 miesięcy, z taryfą i mocą umowną,
- dokumentację budynku: projekt lub inwentaryzację, rzuty z wymiarami i wysokością pomieszczeń, rok budowy, wcześniejsze modernizacje,
- dane urządzeń: tabliczki znamionowe, moce, czas pracy, a dla nowych urządzeń karty katalogowe lub oferty,
- godziny pracy firmy i sposób użytkowania budynku (zmiany, sezonowość),
- koncepcję lub projekt planowanych prac i oferty albo kosztorysy wykonawców,
- informację o ochronie konserwatorskiej i tytule prawnym do budynku lub lokalu,
- status firmy (mikro, mała, średnia), bo od niego zależą warunki pożyczki.
Resztę ustalamy na wizji lokalnej. Audyty dla firm robimy w całej Polsce.
Typowe błędy
Z listy błędów w przewodniku i z naszej praktyki:
- Zawyżone U przegród istniejących, np. ściana z U = 2 W/(m²·K) albo stropodach 3,5 W/(m²·K), żeby oszczędność wyszła większa.
- Sprawności przyjęte bez uzasadnienia albo niezgodne z rozporządzeniem.
- Obliczone zużycie mocno różne od faktur i brak wyjaśnienia dlaczego.
- Budynek „pasywny” po zwykłej termomodernizacji, czyli nierealnie niskie wskaźniki po modernizacji.
- Pompa ciepła z oszczędnością 100%, choć pracuje ze źródłem szczytowym, albo PV liczona z powierzchni modułu zamiast powierzchni czynnej.
- U po modernizacji wyższe niż wymagają Warunki Techniczne.
- Koszty prac niezwiązanych z efektywnością energetyczną wpisane do przedsięwzięcia.
- EP liczone „normowo” zamiast metodą świadectw.
- Domyślne wskaźniki dla ciepła sieciowego zamiast danych od dostawcy.
- Jeden audyt na kilka budynków albo próg 30% liczony średnio dla całego projektu.
- Zmiana urządzeń w trakcie realizacji bez informacji do Partnera Finansującego, co kończy się koniecznością audytu ex post.
Najczęstsze pytania
Jaki audyt jest potrzebny do Ekopożyczki?
Audyt efektywności energetycznej ex ante według przewodnika do audytów dla projektów efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach finansowanych z FE 2021–2027, z kartą audytu. Ma wykazać co najmniej 30% oszczędności nieodnawialnej energii pierwotnej.
Czy po inwestycji trzeba robić audyt ex post?
Nie, jeśli inwestycję zrealizowano dokładnie według audytu ex ante i potwierdzi to projektant lub inspektor nadzoru. Ex post jest potrzebny przy zmianach wobec audytu ex ante albo gdy wymaga go Metryka Instrumentu Finansowego danej pożyczki.
Kto potwierdza, że inwestycję wykonano zgodnie z audytem?
Osoba uprawniona: projektant potwierdza zgodność projektu z audytem, a projektant lub inspektor nadzoru inwestorskiego zgodność wykonania z projektem. Przy zmianach wystawia zaświadczenie z listą zmian.
Czy audyt do Ekopożyczki to to samo co audyt do Kredytu ekologicznego?
Nie. Oba wymagają 30% oszczędności energii pierwotnej, ale do Kredytu ekologicznego potrzebny jest zawsze audyt energetyczny każdego budynku i osobne audyty efektywności, według przewodnika BGK dla programu FENG. Do pożyczek regionalnych wystarczy audyt efektywności energetycznej albo audyt energetyczny budynku, którego dotyczy projekt, według osobnego przewodnika BGK.
Czy można łączyć kilka przedsięwzięć w jednym audycie?
Tak. Przewodnik nie wymaga osobnego audytu dla każdego przedsięwzięcia, a jego wzorcowa karta audytu łączy np. fotowoltaikę, oświetlenie i urządzenia chłodnicze. Osobny audyt trzeba natomiast zrobić dla każdego budynku.
Od czego zależy dotacja w Ekopożyczce?
Od osiągniętej oszczędności energii pierwotnej i wielkości firmy: 10% pożyczki przy 40–50% oszczędności i 15% powyżej 50% dla mikro i małych firm, 3% i 5% dla średnich. Inwestycja w mieście tracącym funkcje społeczno-gospodarcze daje dodatkowo 5% albo 3%.
Ile trwa audyt?
Zwykle 3–4 tygodnie od wizji lokalnej i otrzymania kompletu danych, przy większych zakładach dłużej.
Kto przygotował tekst
mgr inż. Michał Górczyński, prezes Optima RES, audytor energetyczny. Od 2016 roku zajmuje się instalacjami wewnętrznymi, gospodarką cieplną budynków i efektywnością energetyczną przedsiębiorstw. Specjalizuje się w audytach o wysokim stopniu złożoności: zakładach przemysłowych, rozbudowanych instalacjach i budynkach o nietypowej charakterystyce energetycznej.
- ekspert-audytor Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK),
- Główny Audytor Energetyczny Adenergo Sp. z o.o., spółki powiązanej z Grupą Adeo (Leroy Merlin),
- członek Zrzeszenia Audytorów Energetycznych, nr leg. 3095, rekomendowany audytor ZAE do audytów w trybie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów,
- uprawniony do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz.U. 2014 poz. 1200), numer wpisu do wykazu 17352 z dnia 25.08.2022.
Planujecie inwestycję z pożyczką na efektywność energetyczną?
Napiszcie, w jakim województwie jest firma, co chcecie modernizować (budynek, ogrzewanie, oświetlenie, maszyny, PV) i za jaki okres macie faktury za energię. Sprawdzimy, czy projekt ma szansę na 30% oszczędności energii pierwotnej, i odpowiemy z wyceną audytu w ciągu 3 dni roboczych. Więcej o usłudze: audyt efektywności energetycznej.
biuro@optimares.pl · +48 785 525 861 (Michał Górczyński, audyty przedsiębiorstw)
Podstawa: Regulamin udzielania i obsługi pożyczek przez WARR SA w ramach Instrumentu Finansowego – Ekopożyczka dla przedsiębiorstw (w życie od 2.07.2026), § 3, § 4, § 10, § 13; Przewodnik Banku Gospodarstwa Krajowego do sporządzania audytów energetycznych i audytów efektywności energetycznej dla projektów efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach finansowanych z funduszy europejskich w ramach polityki spójności na lata 2021–2027 (Warszawa, kwiecień 2026), pkt 3–4 i załączniki 1, 3, 5; ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej; rozporządzenie Ministra Energii z dnia 5 października 2017 r. (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1220); rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. (Dz.U. 2009 nr 43 poz. 346 z późn. zm.). Stan na 14.11.2026.
